O Oddziale

“(….) cudze rzeczy wiedzieć dobrze jest – swoje obowiązek”
Zygmunt Gloger

Trochę historii i parę słów o nas.

 

W grudniu 1906 r. z inicjatywy Aleksandra Janowskiego, Kazimierza Kulwiecia i Zygmunta Glogera powstaje w Warszawie Polskie Towarzystwo Krajoznawcze.

Jego pierwszym prezesem zostaje Zygmunt Gloger – wybitny historyk, archeolog, etnograf, krajoznawca i folklorysta a przede wszystkim patriota i społecznik.

Można by rzec staje się rzecz niemożliwa. W czasach gdy słowo Polska usiłowano wymazać  z mapy Europy powstaje organizacja, która w swej nazwie nosi to słowo i której celem  było budzenie, krzewienie i podtrzymywanie  świadomości i tradycji  narodowej. Jak widać nie ma rzeczy niemożliwych.

Myśl przewodnia  Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego “przez poznanie do umiłowania kraju, przez umiłowanie do czynów ofiarnych” szybko zdobywała propagatorów i już w niespełna dwa lata później a dokładnie 22 marca 1908 r. z inicjatywy 13 osób zawiązuje się w Siedlcach pierwsze “Organizacyjne Zebranie” , którego Zarząd  tymczasowy, z  Jarosławem  Chełmińskim na czele, doprowadza do zwołania  w dniu 22 listopada 1908 r.  “Pierwszego Ogólnego Zebrania Członków” powierzając stanowisko prezesa Zarządu ks. prałatowi Józefowi Scipio del Campo.

Kim był ów pierwszy prezes Oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Siedlcach, można dowiedzieć  się bliżej z artykułu jubileuszowego wydania “Barbakanu”. Tu dla odwiedzających tę stronę gości przypomnę  tylko, że był nim budowniczy siedleckiej katedry, człowiek o nieprzeciętnej osobowości, wielki społecznik cieszący się powszechnym szacunkiem zarówno wśród elit, jak i ludzi prostych.

“Jednym z pierwszych obowiązków obywatela jest bez zaprzeczenia, dokładna znajomość swego kraju….Rozbudzać samowiedzę narodową przez zaznajamianie się ze wszystkim co dotyczy kraju, jego historii, pamiątek, flory, fauny, archeologii i etnografii, przemysłu i handlu, zbadać go pod względem naukowym – oto szeroki i daleko sięgający cel Towarzystwa.

W dążeniu do urzeczywistnienia tego celu, by choć w małej cząstce złożyć daninę swych uczuć tej części kraju, którą zamieszkujmy, a która nosi piękne miano Podlasia, zawiązaliśmy siedlecki Oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego.”

Zacytowane powyżej fragmenty odezwy założycieli Oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Siedlcach, skierowane do mieszkańców miasta, nawiązują wprost do motta zaczerpniętego z myśli Glogera i odzwierciedlają idee PTK, którego spadkobiercą tradycji, dorobku  ideowego, następcą prawnym i kontynuatorem jest Polskie Towarzystwo Turystyczno – Krajoznawcze.

Organizacja niegdyś elitarna stała się z biegiem lat powszechną i masową skupiającą w swoich szeregach ludzi o szerokim przedziale wiekowym, wykształceniu od podstawowego do osób z tytułami profesorskimi, co przyniosło nowe wyzwania i  nowe zadania.  Fenomen tej organizacji jest, że przy tak różnorodnym przekroju środowiskowym wszyscy potrafią ze sobą współpracować realizując cele i zadnia PTTK.

Jednym z tych zadań jest kultywowanie tradycji turystycznych, popularyzowanie historii i dorobku PTTK. Zadanie to legło u podstaw zorganizowania z okazji Jubileuszu 100-lecia powstania Oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Siedlcach, w dniu 22 listopada 2008 r., Sejmiku Krajoznawczego pod honorowym patronatem Jego Ekscelencji ks. bpa prof. Zbigniewa Kiernikowskiego – członka PTTK, Pana Zygmunta Wielogórskiego – Starosty Siedleckiego, Pana Wojciecha Kudelskiego – Prezydenta Miasta Siedlce – członka PTTK  i przewodnika turystycznego oraz Jego Magnificencji prof. dr hab. Antoniego Jówko – rektora Akademii Podlaskiej a od 2010 r. Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego.

Uroczysty Sejmik rozpoczął się  mszą św. w katedrze siedleckiej celebrowanej przez ks. bpa dr Henryka Tomasika w koncelebrze z kapelanem Siedleckiego Oddziału ks. Jerzym Grochowskiem i ks. M. Chomiukiem. Podczas uroczystej mszy św. został poświęcony sztandar Oddziału i tablica upamiętniająca ks. Józefa Scipio del Campo – współzałożyciela i pierwszego prezesa Oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Siedlcach. Bliźniacza tablica została umieszczona w jedynej w Polsce kaplicy poświęconej PTTK, w kościele p w. “Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych”  na warszawskiej Chomiczówce.

Uczestnicy jubileuszowych uroczystości mieli też okazję zwiedzenia,  zorganizowanej w Muzeum Regionalnym w Siedlcach,  wystawy  poświęconej historii PTK i PTTK w Siedlcach oraz pięknie odrestaurowanego Pałacu Ogińskich. W Pałacu gości witała kapela Stanisława Wróblewskiego z Zespołem “Przesmyczanki”.

Niezwykle interesujące referaty wygłosili: Jego Ekscelencja ks. bp prof. Zbigniew Kiernikowski, który mówił o znaczeniu turystyki w wychowaniu i Kol. Stanisław Czajka przedstawiając rolę Siedlec na tle dziejów Rzeczypospolitej.

W  uroczystościach na miarę stulecia nie zabrakło odznaczeń i wyróżnień, był uroczysty koncert z wiązanką pieśni patriotycznych i turystycznych, biesiada turystyczna i bal w “Siedleckim Wersalu” a więc przysłowiowe “dla każdego coś miłego”.

W trakcie Sejmiku wręczono też legitymacje  nowym przewodnikom i pilotom PTTK, z których większość działa obecnie w Kole Przewodników Terenowych.

W jubileuszowych uroczystościach wzięło udział ponad 150 osób w tym patroni honorowi, władze powiatu siedleckiego z Panem Zygmuntem Wielogórskim – Starostą Siedleckim na czele, władze Miasta Siedlce z Panem  Wojciechem Kudelskim – prezydentem Miasta Siedlce na czele, Członkowie Honorowi PTTK w osobach Kol. Tadeusza Martusewicza i  Kol. Konrada Bieleckiego, władze naczelne PTTK w osobach: Kol. Tadusza Sobieszka – prezesa Głównej Komisji Rewizyjnej PTTK, członkowie Głównego Sądu Koleżeńskiego PTTK z prezesem (autorką niniejszego tekstu) i wiceprezesami Sądu Kol. Januszem Satorą i Kol. Wojciechem Tomalakiem na czele,  Kol. Andrzej Gordon – Sekretarz Generalny ZG PTTK, który od 2009 r. piastuje godność Członka Honorowego PTTK,  Kol. Wojciech Koprowski – prezes Zarządu Rady Mazowieckiej Forum PTTK, członek ZG PTTK oraz przedstawiciele zaprzyjaźnionych Oddziałów i instytucji.

Wspominając jubileuszowe uroczystości muszę przyznać, że z  nieukrywanym wzruszeniem otwierałam 22 listopada 2008 r.  Sejmik,  gdyż to właśnie dokładnie w tym dniu lecz 100 lat wcześniej i zapewne nie w tak pięknej scenerii odbyło się zebranie założycieli Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK) w Siedlcach.

To pierwsze zebranie odbyło się w siedzibie Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, które też przez kolejne lata użyczyło swojego lokalu na siedzibę Oddziału.

Być może zbyt wiele miejsca poświęcam w tej informacji historii. Jubileusz 100-lecia to przecież już historia. Mało jest jednak organizacji, które mogą poszczycić się 100-letnią tradycję.  Taki jubileusz skłania do refleksji i zadumy i każe wspomnieć tych, którzy zapisali się chlubnie na kartach tej 100-letniej historii. A należą do nich niewątpliwie wspomniany na wstępie ks. prałat Józef Scipio del Campo, Mieczysław Asłanowicz, Józef Mikulski, Stanisław Krasuski, Antonii Winter, Maria Żybura – Członek Honorowy PTTK,  Jan Trętowski i wielu, wielu działaczy, którzy podobnie jak  w przeszłości, tak i obecnie realizują cele statutowe Towarzystwa.

Działający w Siedlcach Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, noszący od 1984 r. nazwę “Podlasie”, jest także kontynuatorem ideałów, jakimi kierowali się przy zawiązywaniu Towarzystwa jego pierwsi członkowie. Dlatego też w swojej społecznej, codziennej  pracy stara się być nauczycielem kraju ojczystego.

Stałym elementem organizowanych przez Oddział imprez są konkursy wiedzy historycznej, szeroko pojętego krajoznawstwa, ekologii, ochrony przyrody.

Obecnie działalność  Oddziału  koncentruje się na bardzo szeroko pojętej promocji regionu, popularyzowaniu  i kultywowaniu regionalnych tradycji i dorobku kulturowego, uczeniu historii, wychowywaniu młodych ludzi w duchu poszanowania przyrody, popularyzowaniu turystyki kwalifikowanej i krajoznawstwa.

Celowi temu służą wpisane na stałe do kalendarza  imprez coroczne rajdy m. in. “W rocznicę bitwy po Iganiami”, “Rajd im. Józefa Mikulskiego”, “PTTK Dzieciom”, “Rajd Nadbużański” połączony ze “Sprzątaniem Świata”, rajdy  “Szlakiem Unitów Podlaskich”,  “Szlakiem Powstań”,  “Wieczór Wigilijny na Podlasiu”,  konkursy krasomówcze i “Poznajemy Ojcowiznę”,  Ogólnopolskie  Młodzieżowe Turnieje Turystyczno-Krajoznawcze, prelekcje, szkolenia, sejmiki, działalność wydawniczą i wiele innych.

Oddział  jest  wydawcą m.  in.  dwóch  przewodników:  “Siedlce.  Przewodnik”  i  “Powiat Siedlecki   i Okolice. Trasy Rowerowe”. Nakład tego pierwszego jest niestety już wyczerpany a drugi niedługo podzieli los pierwszego, co stawia przed Oddziałem kolejne wyzwanie o pozyskanie środków na tak potrzebne wydawnictwa.

Jako redaktor powyższych wydawnictw muszą przyznać, że nie jest to łatwe zadanie, gdyż wiąże się z koniecznością pokonania wielu trudności a poza tym pozostawia zawsze uczucie, że “może można było lepiej”.

W ramach Oddziału działa Regionalna Pracownia Krajoznawcza, z której zbiorów korzystają przewodnicy, studenci i wszyscy chcący pogłębić swoja wiedzę o regionie i okolicach.

Oddział opiera swoją działalność głównie na społecznej pracy członków. To dzięki społecznej pracy udaje się realizować cele statutowe Towarzystwa. Wyróżniający się w pracy działacze są członkami władz Oddziału, prezesami i członkami zarządów działających w Oddziale kół i klubów.

Działalność Oddziału to także  promocja  zdrowego  stylu życia poprzez czynny i aktywny wypoczynek.

Nasze imprezy coraz częściej przyciągają turystów z całej Polski a “Wieczory Wigilijne na Podlasiu” są tego wymownym przykładem.

Oddział podejmuje też organizację sztandarowych ogólnopolskich imprez Towarzystwa. Z inicjatywy działaczy Oddziału zorganizowany został w 1997 r. I Krajowy Nizinny Zlot Przewodników PTTK, który wszedł na trwałe do kalendarza cyklicznych imprez ogólnopolskich.

W 1998 r. Oddział był organizatorem Ogólnopolskiego Przedkongresowego Sejmiku Krajoznawczego “Podlasie naszą małą Ojczyzną”,  natomiast w 2007 r. odbył się w Siedlcach 47 Ogólnopolski Szkoleniowy Zlot Przodowników Turystyki Kolarskiej, w wyniku którego ponad 400 turystów kolarzy przez  7 dni podróżować po ścieżkach rowerowych naszego regionu.

W latach 2006-2010 odbyły się kolejne Ogólnopolskie Pielgrzymki Rowerowe do Częstochowy na Jasną Górę a w lipcu 2011 r. zaplanowana jest już VI Ogólnopolska Pielgrzymka Rowerowa. Głównym organizatorem  ogólnopolskich pielgrzymek rowerowych, które przyciągają coraz większe rzesze młodzieży jest ks. dr  Jerzy Grochowski – kapelan siedleckiego Oddziału PTTK.

Oddział jako członek  Mazowieckiego  Forum Oddziałów PTTK dwukrotnie organizował Wielodyscyplinowe Zloty Turystów Województwa Mazowieckiego (w Chlewiskach i w Siennicy) oraz Wojewódzkie Eliminacje OMTTK (Mokobody).

Społeczna praca członków  Siedleckiego Oddziału PTTK koncentruje się głównie na promocji regionu. Uważamy, że metody krajoznawcze, którymi posługujemy się w codziennej społecznej pracy mogą służyć rozwojowi miejscowości, głównie Siedleckiej Ziemi ale nie tylko, bowiem zgodnie ze statutem działamy na terenie całej Polski. Staramy się też skuteczniej uświadamiać,  jakie korzyści mogą płynąć dla regionu z turystyki przyjazdowej.

Jesteśmy członkami  współzałożycielami Mazowieckiego Forum Oddziałów PTTK  i Mazowieckiej Regionalnej Organizacji Turystycznej a także członkiem Nadbużańskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej.

Ukazywanie bogactwa kulturowego Ziemi Siedleckiej, czy też walorów krajoznawczych Doliny Bugu utwierdza nas w przekonaniu, że zawsze i wszędzie, tu i teraz trzeba być sobą, nie zapominać o korzeniach, z dumą pielęgnować tradycję i kulturę zawsze gościnnego siedleckiego Podlasia. Stąd też jako motto naszego jubileuszowego sejmiku na teraz i na przyszłość cytowaliśmy Cypriana Kamila Norwida “…lecz aby drogę mierzyć przyszłą, trzeba nam pomnieć skąd się wyszło.”

W dniu 6 marca 2011 r. XX Zjazd Oddziału PTTK “Podlasie” w Siedlcach wybrał nowe władze.

Nowo wybrany Zarząd funkcję prezesa Zarządu powierzył Kol. Wojciechowi Chwedczukowi – wieloletniemu Członkowi Zarządu Oddziału a w ostatnim okresie wiceprezesowi Zarządu. Prezesem Komisji Rewizyjnej została wybrana Kol. Krystyna Anusiewicz a prezesem Sądu Koleżeńskiego  –  Jan Waszczuk.

Nowym władzom życzę dobrej współpracy i satysfakcji z ich, jakże nieraz trudnej, społecznej pracy a prezesowi Zarządu życzę kontynuacji idei wielopokoleniowej pracy nad poznawaniem ziem ojczystych, ich dziejów i tradycji, troski o ochronę i umiłowanie ojczystej przyrody, tych wartości i zadań, które  wpisane w program PTK i PTTK realizowano w 100 – letniej  historii Oddziału PTK i PTTK w Siedlcach i aby kolejne karty kroniki Oddziału obfitowały tylko w godne upamiętnienia wydarzenia. W tych godnych upamiętnienia wydarzeniach deklaruję swoją pomoc i wsparcie.